Văn hóa New Zealand không ồn ào hay phô trương, nhưng ảnh hưởng mạnh mẽ đến cách con người suy nghĩ, hành động và đối xử với nhau mỗi ngày. Thực tế, nhiều người Việt khi mới đến “xứ sở kiwi” không gặp phải rào cảo ngôn ngữ quá lớn, mà vì chưa quen với lối sống của người bản xứ. Qua bài viết này, UCA Immigration sẽ giúp bạn hình dung rõ phong cách sống của người New Zealand để không bở ngỡ khi bắt đầu cuộc sống mới.
Sơ lược lịch sử New Zealand
Để hiểu văn hóa New Zealand, cần quay lại một chút về lịch sử. New Zealand ban đầu là nơi sinh sống của người Māori, những cư dân Polynesia đến đây từ hàng trăm năm trước. Đến thế kỷ 19, người châu Âu (chủ yếu là Anh) bắt đầu định cư, mang theo hệ thống luật pháp, giáo dục và cách tổ chức xã hội phương Tây.
Sự kiện quan trọng nhất là Hiệp ước Waitangi (1840) đặt nền tảng cho mối quan hệ giữa người Māori và chính quyền New Zealand hiện đại. Sau cuộc chiến nổ ra vào năm 1845, người Māori bị mất đất, trở thành dân tộc thiểu số, nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng của họ.
Gần đây, nền văn hóa New Zealand cũng chịu tác động từ các làn sóng di cư từ Nam Á, Đông Á và các đảo Thái Bình Dương. Dù lịch sử không hoàn toàn “êm đềm”, New Zealand ngày nay là một trong số ít quốc gia thừa nhận và tôn trọng bản sắc văn hóa bản địa một cách chính thức.
Những điểm đặc trưng của văn hóa New Zealand
Là sự kết hợp của truyền thống bản địa Māori và văn hóa phương Tây, văn hóa New Zealand mang những điểm đặc trưng như:
- Lấy văn hóa Māori làm nền móng: Tiếng Māori được sử dụng phổ biến ở New Zealand bên cạnh tiếng Anh. Ngoài ra, bản sắc truyền thống còn được thể hiện qua điệu nhảy Haka và nghệ thuật xăm mình Ta Moko.
- Tinh thần kiwi: Người ở New Zealand đa phần khiêm tốn, không khoe khoang và có tinh thần tự lập cao.
- Lối sống gần gũi thiên nhiên: Những hoạt động được yêu thích tại New Zealand cần kể đến là hiking, chèo thuyền, tiệc BBQ…
- Xã hội đa sắc tộc: New Zealand là nơi chung sống của người Māori, châu Âu, châu Á…
- Nền ẩm thực độc đáo: Xứ sở kiwi nổi tiếng với món Hangi của người Māori, thịt cừu nướng và bánh Pavlova.
Đặc điểm của con người New Zealand
Thân thiện
Người New Zealand khá thân thiện, nhưng theo kiểu tôn trọng không gian riêng. Họ sẵn sàng giúp bạn khi cần, nhưng hiếm khi tò mò hay hỏi những câu quá cá nhân. Bạn hoàn toàn có thể nói chuyện thoải mái với hàng xóm mà không bị soi xét hay can thiệp vào cuộc sống riêng tư.
Tôn trọng nền văn hóa đa sắc tộc
New Zealand là xã hội đa văn hóa đúng nghĩa với người bản địa, người châu Âu, châu Á… cùng sinh sống và làm việc. Vì vậy, mọi hành động phân biệt chủng tộc đều bị nhìn nhận nghiệm khắc. Dù thuộc dân tộc nào, tôn giáo nào, bạn cũng sẽ được tôn trọng, miễn không ảnh hưởng đến người khác.
Tuân thủ nguyên tắc
Người New Zealand thân thiện, nhưng đồng thời cũng tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc. Họ rất nghiêm túc trong các vấn đề xếp hàng, đúng giờ, luật giao thông và thực hiện các quy định nơi công cộng.
Con người ở “xứ sở kiwi” có một thói quen đặc trưng đó là sinh hoạt tại nhà vào buổi tối. Họ thường không ra ngoài trong khoảng thời gian 18-19 giờ, và đi ngủ vào lúc 22 giờ. Nhưng vảo những ngày lễ hoặc dịp cuối tuần, họ vẫn cùng nhau mở tiệc chung vui đến tận sáng.
Đề cao sáng tạo
Từ giáo dục đến công việc, người New Zealand rất coi trọng khả năng sáng tạo và tư duy độc lập. Bạn được khuyến khích đặt câu hỏi, trình bày ý kiến riêng và đề xuất cách làm mới.
Tư duy sáng tạo của người New Zealand được thể hiện rõ nét qua nền giáo dục của nước này. Nhiều trường tại đây như The University of Auckland, Victoria University of Wellington, University of Otago, University of Canterbury… được xếp loại nằm trong nhóm 3% hàng đầu thế giới. Khoảng hơn một nửa dân số trong độ 15-29 tuổi đạt trình độ đại học – cao đẳng.
Ngôn ngữ được sử dụng ở New Zealand
Người New Zealan sử dụng ba ngôn ngữ chính đó là tiếng Anh, tiếng Māori (Te Reo Māori) và ngôn ngữ ký hiệu (New Zealand Sign Language – NZSL). Trong đó, tiếng Anh được chọn là ngôn ngữ chính, nhưng tiếng Māori lại được dùng nhiều trong đời sống (tên địa danh, ở trường học, cơ quan nhà nước, sự kiện cộng đồng…).
Một điều thú vị là người New Zealand không yêu cầu bạn phải nói tiếng Māori, nhưng họ rất trân trọng nếu bạn phát âm đúng tên địa phương, biết cách chào hỏi cơ bản và tôn trọng văn hóa bản địa. Chỉ cần vậy thôi là đủ để tạo thiện cảm rất lớn.
Những lưu ý khi mới tới định cư New Zealand
Điều nên làm
Khi mới sang New Zealand, bạn nên:
- Chủ động chào hỏi, nhưng giữ lịch sự vừa phải
- Đúng giờ trong mọi cuộc hẹn
- Tìm hiểu văn hóa nơi làm việc (small talk, morning tea, potluck…)
- Tham gia các hoạt động cộng đồng để hòa nhập nhanh hơn
Một mẹo nhỏ nhưng rất hiệu quả là: quan sát trước khi hành động. Người Kiwi không kỳ vọng bạn hoàn hảo, họ chỉ cần bạn tôn trọng cách sống chung.
Việc cần tránh
Ngược lại, có vài điều bạn nên tránh:
- So sánh New Zealand với Việt Nam theo kiểu “ở nhà tôi thì khác”
- Hỏi quá sâu về thu nhập, tôn giáo, chính trị
- Trễ hẹn nhưng không báo trước
- Phớt lờ quy định vì nghĩ “chắc không sao”
Những điều nhỏ này nếu lặp lại nhiều lần sẽ khiến bạn khó hòa nhập, dù không ai nói thẳng.
Văn hóa New Zealand không ồn ào, không áp đặt, nhưng đòi hỏi sự tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau. Khi bạn hiểu được cách người Kiwi suy nghĩ, giao tiếp và làm việc, cuộc sống tại New Zealand sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Hiểu văn hóa New Zealand là bước đầu để sống thoải mái, nhưng để hòa nhập và ổn định lâu dài, người định cư còn cần sự chuẩn bị kỹ hơn về công việc, môi trường sống và lộ trình ở lại.
UCA không chỉ hỗ trợ hồ sơ định cư New Zealand diện tay nghề, mà còn đồng hành cùng khách hàng trong quá trình hòa nhập văn hóa và cuộc sống thực tế tại New Zealand.
