Thuế New Zealand: Thuế Thu Nhập Cá Nhân Và Doanh Nghiệp

Thuế luôn là một trong những vấn đề khiến người Việt mới sang New Zealand “đau đầu” nhất. Không phải vì thuế ở đây quá cao, mà vì cách tính và cách khấu trừ rất khác Việt Nam. Nếu không hiểu rõ từ đầu, bạn rất dễ rơi vào tình trạng “bị trừ nhiều mà không biết vì sao”, hoặc cuối năm mới phát hiện mình… nợ thuế.

Bài viết này giúp bạn nắm được toàn cảnh hệ thống thuế New Zealand, từ thuế thu nhập cá nhân, thuế doanh nghiệp cho đến GST và các khoản trừ phổ biến theo cách dễ hiểu nhất cho người Việt.

Tổng quan hệ thống thuế New Zealand

Hệ thống thuế New Zealand được đánh giá là minh bạch và đơn giản so với nhiều quốc gia phát triển. Cơ quan chịu trách nhiệm quản lý thuế là Inland Revenue (IRD) – tương đương cơ quan thuế quốc gia.

Một đặc điểm quan trọng của New Zealand là:

• Không có thuế an sinh xã hội riêng biệt như một số nước châu Âu
• Thuế thu nhập được khấu trừ trực tiếp tại nguồn thông qua hệ thống PAYE
• Người lao động ít khi phải tự đi nộp thuế hàng tháng

➢ Nguồn Cơ quan Thuế New Zealand: https://www.ird.govt.nz/

Thuế thu nhập cá nhân tại New Zealand

Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân

Về nguyên tắc, bất kỳ ai có thu nhập tại New Zealand đều phải đóng thuế, bao gồm:

Người đi làm toàn thời gian, bán thời gian

• Du học sinh có làm thêm
• Người có nhiều nguồn thu nhập
• Người tự doanh (self-employed)

Một điểm rất quan trọng là khái niệm tax resident và non-resident. Tax resident không chỉ dựa vào quốc tịch, mà dựa vào thời gian và mức độ gắn bó với New Zealand.

➢ Nguồn IRD – Tax residency: https://www.ird.govt.nz/international/individuals/tax-residency-status-for-individuals

Biểu thuế thu nhập cá nhân New Zealand mới nhất

New Zealand áp dụng thuế lũy tiến theo từng bậc thu nhập, nghĩa là mỗi phần thu nhập chịu một mức thuế khác nhau, chứ không “nhảy bậc” cho toàn bộ thu nhập.

BIỂU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN

➢ Nguồn chính thống IRD: https://www.ird.govt.nz/income-tax/income-tax-for-individuals/tax-codes-and-tax-rates-for-individuals/tax-rates-for-individuals

PAYE là gì? Cách khấu trừ thuế trực tiếp từ lương

PAYE (Pay As You Earn) là cơ chế khấu trừ thuế trực tiếp từ tiền lương mỗi kỳ trả lương. Nói đơn giản:

• Employer sẽ trừ thuế thay bạn
• Sau đó chuyển thẳng cho IRD
• Bạn nhận lương sau thuế (net pay)

Nhờ PAYE, phần lớn người đi làm tại New Zealand không cần tự khai thuế hàng tháng. Tuy nhiên, nếu bạn làm 2 công việc trở lên, thu nhập thứ hai thường bị áp secondary tax – khiến mức trừ thuế cao hơn.

➢ Nguồn IRD – PAYE: https://www.ird.govt.nz/employing-staff/paying-staff/paye

Hiểu rõ Tax code New Zealand

Tax code là yếu tố quyết định bạn bị trừ bao nhiêu thuế. Một số tax code phổ biến:

• M: có 1 nguồn thu nhập chính
• ME: đủ điều kiện hưởng independent earner tax credit
• SL: có khoản vay sinh viên
• S: thu nhập phụ

Nếu không nộp form IR330 cho employer, bạn có thể bị áp non-declaration rate với mức trừ rất cao.

➢ Nguồn IRD – Tax codes: https://www.ird.govt.nz/income-tax/income-tax-for-individuals/tax-codes-and-tax-rates-for-individuals/about-tax-codes

Khoản trừ ACC Earners’ Levy

Ngoài thuế thu nhập, người đi làm tại New Zealand còn bị trừ ACC Earners’ Levy. Đây không phải là thuế, mà là khoản đóng cho hệ thống bảo hiểm tai nạn quốc gia (ACC).

• Áp dụng cho người có thu nhập từ lao động
• Tính theo tỷ lệ phần trăm trên thu nhập chịu thuế
• Được khấu trừ cùng PAYE

➢ Nguồn IRD – ACC levy: https://www.ird.govt.nz/income-tax/income-tax-for-individuals/acc-clients-and-carers/acc-earners-levy-rates

Thuế thu nhập doanh nghiệp tại New Zealand

Doanh nghiệp nào phải đóng thuế tại New Zealand?

Các đối tượng sau phải đóng thuế doanh nghiệp:

• Công ty đăng ký tại New Zealand
• Doanh nghiệp nước ngoài có hoạt động kinh doanh thực tế tại New Zealand
• Cá nhân kinh doanh tự do (self-employed) cũng chịu thuế trên lợi nhuận

Thuế suất thu nhập doanh nghiệp tại New Zealand

Thuế suất thu nhập doanh nghiệp tại New Zealand hiện là 28%, áp dụng trên lợi nhuận ròng sau khi trừ chi phí hợp lệ. So với nhiều quốc gia phát triển, mức thuế này được đánh giá là khá cạnh tranh và ổn định.

➢ Nguồn IRD – Business tax: https://www.ird.govt.nz/income-tax/income-tax-for-businesses

Thuế GST tại New Zealand

GST (Goods and Services Tax) là thuế tiêu dùng, áp dụng mức 15% trên hầu hết hàng hóa và dịch vụ.

• Doanh nghiệp có doanh thu vượt ngưỡng phải đăng ký GST
• GST được thu hộ khách hàng và nộp lại cho IRD
• Không phải doanh nghiệp nào cũng bắt buộc đăng ký ngay

➢ Nguồn IRD – GST: https://www.ird.govt.nz/gst

Các loại thuế khác thường gặp tại New Zealand

Ngoài các loại thuế chính, bạn có thể gặp:

• Thuế nhập khẩu và thuế hải quan (với hàng hóa nhập vào NZ)
• Một số loại phí, lệ phí liên quan đến đăng ký kinh doanh
• Thuế liên quan đến đầu tư, bất động sản (tùy trường hợp)

➢ Tham khảo thêm (Trung tâm WTO – VCCI): https://trungtamwto.vn/thi-truong-rcep/27229-xac-dinh-cac-loai-thue-phi-doi-voi-hang-hoa-nhap-khau-vao-new-zealand

Người Việt mới sang New Zealand cần lưu ý gì về thuế?

Theo kinh nghiệm xử lý hồ sơ thực tế, người Việt mới sang New Zealand thường gặp 3 vấn đề:

• Chọn sai tax code
• Không hiểu vì sao làm 2 job lại bị trừ thuế cao
• Không kiểm tra payslip nên không phát hiện trừ sai

Thật ra, thuế ở New Zealand không khó, nhưng rất “cứng”: sai là bị trừ ngay, đúng là rất gọn gàng. Chuẩn ngay từ đầu sẽ giúp bạn tránh rắc rối về sau.

Câu hỏi thường gặp về thuế New Zealand

Thu nhập bao nhiêu thì phải đóng thuế tại New Zealand?

Chỉ cần có thu nhập chịu thuế là phải đóng, không có ngưỡng “miễn hoàn toàn”.

Có được hoàn thuế không? Khi nào được hoàn?

Có. Khi bạn bị trừ nhiều hơn số thuế thực tế phải nộp, IRD sẽ hoàn thuế.

Làm 2 công việc vì sao bị trừ thuế cao hơn?

Vì thu nhập thứ hai thường bị áp secondary tax rate để tránh thiếu thuế cuối năm.

Du học sinh có phải đóng thuế không?

Có, nếu có thu nhập từ làm thêm tại New Zealand.

Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc đăng ký GST không?

Chỉ bắt buộc khi doanh thu vượt ngưỡng quy định. Nếu dưới ngưỡng, có thể đăng ký tự nguyện.