Hệ thống y tế ở New Zealand nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới với nhiều phúc lợi dành cho toàn dân. Họ đã xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện nơi mỗi người được theo dõi toàn diện, có trách nhiệm và không lạm dụng tài nguyên y tế.
Vậy hệ thống đó vận hành như thế nào? Có phải dịch vụ y tế công nào tại New Zealand cũng miễn phí không? Hãy cùng UCA Immigration tìm hiểu qua bài viết chi tiết này.
Nền y tế ở New Zealand
Nền y tế của New Zealand luôn được đánh giá cao với cơ sở vật chất sạch sẽ được trang bị đầy đủ thiết bị y tế và tiện nghi hiện đại. Các nhân viên y tế cũng được đào tạo chuyên nghiệp, có đầy đủ chứng chỉ nghề, biết cách quan tâm đến bệnh nhân.
Khác với Việt Nam, New Zealand không đặt các bệnh viên trung ương ở trung tâm của hệ thống y tế. Thay vào đó, họ phát triển mảng bác sĩ gia đình (General Practitioner – GP) để mang đến cho mỗi người trải nghiệm khám bệnh và điều trị được cá nhân hóa.
Cụ thể, y tế ở New Zealand được chia thành chăm sóc ban đầu và chăm sóc chuyên sâu. Hệ thống này vừa giúp giảm quá tải ở các bệnh viện, vừa đảm bảo những ai thực sự cần được ưu tiên đúng lúc.
Hệ thống y tế tại New Zealand
Y tế của “xứ sở kiwi” được chia thành Primary Healthcare và Secondary Healthcare. Cụ thể như sau:
Chăm sóc cơ bản (Primary Healthcare)
Bác sĩ gia đình tại New Zealand được phân loại vào nhóm Primary Healthcare. Mỗi người dân hoặc người đủ điều kiện y tế công đều đăng ký GP cố định. GP không chỉ khám bệnh thông thường, mà còn bao gồm theo dõi sức khỏe lâu dài, quản lý bệnh mãn tính và quyết định khi nào cần chuyển tuyến.
Theo kinh nghiệm của UCA, người mới đến New Zealand nên tranh thủ đăng ký GP ngay. Tránh để gặp phải trường hợp đột xuất cần tìm phòng khám, vừa phải chờ lâu, vừa trả mức chi phí cao hơn.
Chăm sóc cấp hai (Secondary Healthcare)
Khi khám GP, nếu được xác định là cần điều trị chuyên sâu thì bạn sẽ được chuyển lên tuyến Secondary Healthcare. Bạn không thể tự ý vào bệnh viện gặp bác sĩ chuyên khoa vì họ ưu tiên ca nặng trước và lập danh sách chờ cho những ca không khẩn cấp.
Đây là điểm khác biệt cơ bản của y tế tại New Zealand so với Việt Nam. Tưởng quan liêu, bất tiện nhưng cơ chế này chính là cách chính phủ New Zealand điều tiết nguồn lực ngành y tế một cách hợp lý. Nếu bạn quen với cách khám chữa bệnh ở Việt Nam thì có lẽ cần thời gian để làm quen với cơ chế này.
Những dịch vụ y tế miễn phí ở New Zealand
Hầu hết dịch vụ điều trị tại bệnh viện công New Zealand là miễn phí. Thường trú nhân và công dân ở đây sẽ được cấp số quản lý sức khỏe (National Health Index – NHI), được quản lý và chăm sóc tốt hơn.
Những dịch vụ y tế miễn phí mà người bệnh được bao gồm:
- Khám chữa bệnh nội trú
- Xét nghiệm máu, x-quang
- Chăm sóc người bị tai nạn
- Hỗ trợ người khuyết tật
- Chăm sóc sản phụ
- Dịch vụ sinh sản
- Trợ cấp thuốc theo toa
- Miễn phí thuốc cho bé dưới 6 tuổi
- Khám chữa răng cho trẻ em
- Tiêm chủng cho trẻ em
- Tầm soát ung thư vú cho phụ nữ 45 – 69 tuổi
Người đủ điều kiện hưởng chế độ y tế công của New Zealand
Những trường hợp dưới đây sẽ được hưởng chế độ y tế miễn phí của New Zealand:
- Thường trú nhân hoặc công dân New Zealand
- Thường trú nhân hoặc công dân Úc đã sống ít nhất 2 năm tại New Zealand
- Người có visa New Zealand diện lao động đã sống tại đây ít nhất 2 năm
- Trẻ vị thành niên có người giám hộ đủ điều kiện
- Sinh viên theo Chương trình Viện trợ New Zealand
- Sinh viên học bổng Thịnh vượng chung
- Người tị nạn hoặc người được bảo vệ
- Nạn nhân buôn người
Những điểm đáng chú ý về y tế New Zealand
Dưới đây là những điểm khác biệt mà người Việt mới đến New Zealand cần lưu ý:
Mô hình phòng khám đa khoa
Phòng khám đa khoa (Medical Centre) là điểm đặc trưng của New Zealand. Đây là nơi mà các GP, y tá và nhân viên y tế làm việc theo nhóm. Mô hình này giúp theo dõi bệnh nhân liên tục, giảm sai sót và tối ưu thời gian tư vấn. Đây cũng là lý do New Zealand kiểm soát tốt các bệnh mãn tính dù dân số chỉ hơn 5 triệu người.
Hệ thống cấp cứu ngoài bệnh viện
New Zealand đầu tư rất mạnh cho cấp cứu trước bệnh viện. Chỉ cần nhấn số khẩn cấp 111 là sẽ có nhân viên cấp cứu được đào tạo đến xử lý ngay tại hiện trường. Xe cứu thương do St John hoặc Wellington Free Ambulance vận hành.
Không phải ca cấp cứu nào ở New Zealand cũng cần đưa vào bệnh viện. Nhiều trường hợp được chuyên gia y tế xử lý tại chỗ để bệnh viện có thể tập trung cho các ca nặng thật sự.
Bảo hiểm tai nạn ACC
Bảo hiểm tai nạn (Accident Compensation Corporation – ACC) chắc chắn là điểm đặc biệt nhất của y tế New Zealand. ACC hoạt động theo nguyên tắc no-fault đó là không cần chứng minh lỗi và không phân biệt quốc tịch. Chỉ cần biết là có tai nạn xảy ra trên đất New Zealand là bạn sẽ được chi trả một phần thu nhập bị mất, chi phí điều trị và phục hồi chức năng.
Đã có trường hợp hiểu nhầm quyền lợi của ACC nên không tham gia. Đến khi gặp phải sự cố thì phải tự chi trả toàn bộ chi phí.
Tóm lại, có thể nói rằng y tế New Zealand không phải là hệ thống “nhanh theo yêu cầu”. Nhưng lại là một trong những hệ thống ổn định và công bằng nhất thế giới.
